İlk kol saatini kimler üretti?

Tarihteki ilk saatleri daha doğrusu ilk kol saatlerini ya da cep saatlerini kimler, nasıl üretti?

İngiltere’deki ilk portatif saatleri Fransa’dan kaçan protestan saat ustaları yapmıştır. 1600’e gelindiğinde İngilizlere özgü bir saat tarzı ortaya çıkmıştı ve bir süre sonra Londra dünyanın saat merkezi haline geldi. O günlerde saatler zincirle boyna takılırdı ve sadece akrep ibresi olurdu. Hassasiyetleri o kadar düşüktü ki günde 1 saat ileri veya geri kaldıkları olurdu.

İngilizce’deki “clock” sözcüğü o dönemlerde saat başı zil çalan saatler için, “watch” sözcüğü ise saat başı çalmayanlar için kullanılırdı. Teknikler yıllar içinde geliştirildi ve 1700’lerin başlarında Londralı saat ustası George Graham, günde 1 dakika sapma payı olan portatif saatler yapmayı başardı.

Portatif saatlerde sarkaç olamayacağı için düzengeç olarak denge tekeri kullanılıyordu. Denge tekeri, helezonik olarak sarılmış denge yayı sayesinde bir ileri bir geri salınım yapar. Aslında denge tekerleri, folyot salıngacının geliştirilmiş bir versiyonuydu. Giovanni de Dondi’nin 1364 yapımı saatinde de kullanılmıştı. Yeni ve daha kaliteli çelik müsait oldukça denge tekerleri de geliştirildi. Günümüzde bazı mekanik saatlerde hala kullanılmaktadır. Ne var ki elektronik saatlerde kullanılan kuartz salıngaçlar 1970’lerde büyük oranda bunların yerini almıştır.

Kendi kendine kurulan otomatik saatler İsviçreli saat ustası Abraham-Louis Perrelet tarafından 1770’de icat edildi. Bu saatlerde kütle merkezi ortada olmayan bir ağırlık, bir mil çevresinde döner. Saati takan kişi kolunu her hareket ettirdiğinde ağırlık savrulur ve her dönüşünde saatin zembereği birazcık kurulur. Aşırı kurmayı engellemek için bir düzenek bulunur.

Kendinden kurmalı saatler 18. yüzyıldan beri pek değişikliğe uğramamıştır; hala aynı ağırlık sistemini kullanırlar. Bu ağırlık bazı modern saatlerde küçük bir pili şarj eden küçük bir jeneratörü harekete geçirir.

1 Beğeni